Vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: Đến hết năm 2025, hệ thống thể chế phải cơ bản hoàn thiện

Ngày 29/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 10, Quốc hội (QH) làm việc cả ngày tại hội trường thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội và một số báo cáo của Chính phủ, TANDTC, VKSNDTC.

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp cơ bản thông suốt

Qua thảo luận, vấn đề sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương (CQĐP) 2 cấp nhận được nhiều sự quan tâm của các đại biểu (ĐB).

ĐB Mai Văn Hải (Đoàn Thanh Hóa) nhận thấy sau gần 4 tháng đi vào hoạt động, có thể thấy mô hình CQĐP 2 cấp đi vào hoạt động cơ bản thông suốt, tập trung để giải quyết các thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp, tập trung cho nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh ở địa phương cơ sở. Bên cạnh những kết quả đạt được là chủ yếu, bộ máy CQĐP 2 cấp cũng còn bộc lộ một số khó khăn, tồn tại, hạn chế cần khắc phục.

Từ đó, ĐB đề nghị Chính phủ tiếp tục chỉ đạo, đánh giá lại việc thực hiện phân cấp, phân quyền cho xã, phường, đặc khu trong thời gian vừa qua, để có sự điều chỉnh phù hợp với mô hình cấp xã hiện nay. Không những thế, có cơ chế để sàng lọc cán bộ, sẵn sàng thay thế đối với cán bộ không đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ. Tiếp tục quan tâm đầu tư cho hạ tầng chuyển đổi số, chú trọng việc đào tạo, bồi dưỡng kiến thức công nghệ thông tin, chuyển đổi số cho cán bộ, công chức, tổ chức thực hiện tốt cuộc vận động “Bình dân học vụ số” thiết thực với người dân.

Cũng nêu một số vướng mắc trong quá trình triển khai, thực hiện CQĐP 2 cấp, ĐB Dương Văn Phước (Đoàn Đà Nẵng) đề nghị Chính phủ sớm ban hành các văn bản hướng dẫn còn thiếu; sửa đổi, bổ sung các quy định còn chồng chéo; sớm nghiên cứu, ban hành cơ chế tài chính phù hợp cho cấp xã; xây dựng cơ chế phân cấp, phân quyền, ủy quyền rõ ràng, bảo đảm tính chủ động, linh hoạt cho CQĐP trong quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao. Tập trung đẩy mạnh cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm bớt khó khăn cho địa phương, doanh nghiệp và người dân. 

Đồng thời, tiếp tục đầu tư, nâng cấp, đồng bộ cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin cho cấp xã, nhất là vùng sâu, vùng xa, miền núi, biên giới, hải đảo; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý hành chính. Bộ Nội vụ sớm khảo sát thực tế, xây dựng vị trí việc làm, khung biên chế tối thiểu để làm cơ sở định biên cho cấp xã; tham mưu Chính phủ ban hành cơ chế tiền lương phù hợp để khuyến khích cán bộ, công chức cấp xã yên tâm công tác, thu hút cán bộ về công tác tại khu vực có điều kiện kinh tế khó khăn.

Phải vừa làm, vừa điều chỉnh, vừa hoàn thiện

Chiều 29/10, giải trình về mô hình CQĐP 2 cấp, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà khẳng định, việc chuyển đổi sang mô hình CQĐP 2 cấp không đơn thuần là một sự điều chỉnh, mà là một “cuộc cách mạng” thực sự sau 80 năm vận hành theo mô hình 4 cấp (Trung ương và 3 cấp địa phương).

Sau 4 tháng vận hành, chúng ta đã “được rất lớn”, nhưng Phó Thủ tướng cũng nhìn nhận thẳng thắn những khó khăn là không thể tránh khỏi. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, đây là một vấn đề mới, chưa có tiền lệ, nên những khó khăn, vướng mắc, bất cập ban đầu là điều có thể chia sẻ, với quan điểm, tinh thần chỉ đạo: “Không thể nóng vội, không cầu toàn nhưng cũng không thể đi chậm”, phải vừa làm, vừa điều chỉnh, vừa hoàn thiện.

Để mô hình CQĐP 2 cấp vận hành hiệu quả, Phó Thủ tướng nêu một loạt các giải pháp căn cơ, đồng bộ. Trong đó, tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách là nhiệm vụ hàng đầu. QH đã và sẽ tiếp tục ban hành hàng loạt luật liên quan. Chính phủ sẽ chỉ đạo hoàn thiện các văn bản dưới luật về những vấn đề căn cốt như tổ chức bộ máy, biên chế, phân loại và tiêu chuẩn đơn vị hành chính. Mục tiêu là đến hết năm 2025, hệ thống thể chế phải cơ bản hoàn thiện.

Bên cạnh đó, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức - đặc biệt là cấp xã, đáp ứng được yêu cầu, nhiệm vụ. Muốn vậy, phải hoàn thiện khung vị trí việc làm để xác định rõ vai trò, nhiệm vụ, làm cơ sở để giao biên chế chính thức cho giai đoạn 2026 - 2030. Theo Phó Thủ tướng, địa phương phải chủ động rà soát, đánh giá, cơ cấu lại đội ngũ hiện có, có thể điều động cán bộ từ cấp tỉnh, huyện về xã. Bên cạnh đó, sẽ xây dựng đề án đào tạo, bồi dưỡng toàn diện cho đội ngũ cán bộ cấp xã đến năm 2030. Ngoài ra, phải thiết kế cơ chế tài chính, ngân sách phù hợp với mô hình CQĐP 2 cấp. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, AI vào công vụ. Đổi mới phương thức quản trị, phải hướng mạnh vào kiến tạo phát triển và phục vụ người dân...

Đặc biệt, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, các vấn đề phát sinh trong thẩm quyền, địa phương phải hết sức chủ động xử lý, nhất là trong các lĩnh vực như xử lý tài sản công và tiếp tục cải cách, đơn giản hóa thủ tục hành chính. 

(Nguồn: Báo Điện tử Pháp luật Việt Nam)